De vijf koppen van vandaag
- TSMC stapt in 2030 in op ASML’s duurste machines — en vraagt daarvoor een nieuw soort masker
- Qualcomm levert maatwerkchips aan Amazon en krijgt mogelijk 4 miljard in aandelen terug
- Mistral haalt 3 miljard op, Samsung stapt in en de waardering verdubbelt naar 21 miljard
- Scholieren die AI gebruiken voor huiswerk scoren slechter, blijkt uit OESO-onderzoek
- DaVinci Resolve laat Claude en ChatGPT rechtstreeks in de videobewerking meedraaien
Het nieuws van vandaag
TSMC sluit zich aan bij ASML’s duurste machine — en vraagt om grotere maskers
De Taiwanese chipgigant wil vanaf 2030 High NA-apparaten in massaproductie inzetten, maar daar is eerst een industrie-brede upgrade voor nodig.
ASML heeft TSMC binnen gehaald voor zijn High NA-lithografiemachines, de 400 miljoen euro kostende apparaten die chippatronen tot in details van enkele nanometers kunnen belichten. TSMC wil vanaf 2030 geavanceerde chips op die machines maken, maar er zit een haken aan: het systeem werkt met maskers van 6 bij 6 inch, terwijl de grootste AI-chips van vandaag daar niet meer op passen. Samsung en Intel doen ook mee, en samen vragen ze ASML nu om over te stappen op 12 bij 12 inch — een wijziging die de hele toeleveringsketen raakt, van maskerfabrikanten tot inspectie-apparatuur.
Het probleem is optisch. High NA gebruikt sterkere lenzen die fijnere details kunnen tekenen, maar daardoor een kleiner oppervlak per keer belichten. Grote chipontwerpen moeten nu in tweeën worden geknipt en later weer aan elkaar worden ‘geplakt’, wat tijd kost en naden introduceert waar defecten opduiken. Grotere maskers lossen dat op, maar vergen een decennium aan gecoördineerde investeringen bij partijen die elkaar ook beconcurreren. ASML belooft dat de doorvoer met 40 procent omhoog gaat als de industrie meewerkt. Een pilotlijn voor het nieuwe formaat moet in 2031 draaien; massaproductie op geavanceerde processoren volgt in 2033.
Qualcomm maakt AI-chips voor Amazon en krijgt mogelijk 4 miljard dollar in aandelen
Het eerste meerjarige contract voor datacenterchips van de smartphonechipreus — en Amazon mag daarvoor tot 4 miljard in aandelen kopen.
Qualcomm, tot nu toe vooral bekend van telefoonprocessoren, heeft Amazon binnengehaald als klant voor maatwerkchips in datacenters. Het contract loopt over meerdere generaties en geeft Amazon het recht om maximaal 4 miljard dollar aan Qualcomm-aandelen te verwerven. De overeenkomst is geen eenmalige levering maar een langjarige samenwerking, waarmee Qualcomm een voet tussen de deur krijgt in een markt die nu grotendeels door Nvidia en in toenemende mate door eigen ontwerpen van hyperscalers wordt gedomineerd.
Voor Amazon betekent het toegang tot silicium dat specifiek voor de eigen infrastructuur is ontworpen, zonder volledig afhankelijk te zijn van Nvidia’s standaardaanbod. Voor Qualcomm is het een poging om de smartphonemarkt te ontgroeien en een deel van de AI-vraag in datacenters binnen te halen. Het contract werd dinsdagochtend aangekondigd en Qualcomm’s aandeel steeg direct. Details over volumes of specificaties zijn niet vrijgegeven.
via Bloomberg
Mistral verdubbelt waardering naar 21 miljard, Samsung leidt financieringsronde
Het Franse AI-bedrijf haalt 3 miljard euro op, grotendeels omdat het open modellen bouwt die afnemers zelf kunnen aanpassen.
Mistral AI heeft in een nieuwe financieringsronde 3 miljard euro binnengehaald, met Samsung als hoofdinvesteerder. De waardering verdubbelt daarmee naar 21 miljard euro. Het bedrijf onderscheidt zich van OpenAI en Anthropic doordat het open-weight modellen bouwt: de broncode is toegankelijk en afnemers kunnen onderdelen naar eigen inzicht aanpassen. Die benadering voorkomt vendor lock-in en sluit aan bij wat veel grote Chinese AI-labs ook doen.
Mistral noemt het ‘soevereine AI’ en benadrukt controle over data, modellen, rekenkracht en productiesystemen. De vorige financieringsronde, een Series C geleid door het Nederlandse ASML met Franse CEO, leverde 1,7 miljard op tegen een waardering van 11,7 miljard. Het nieuwe kapitaal gaat naar onderzoek, modelontwikkeling, meer rekenkracht en uitbreiding van de exploitatie. Voor Europa is Mistral een van de weinige spelers die technisch en financieel in dezelfde gewichtsklasse als de Amerikaanse labs probeert te vechten.
via Emerce
Scholieren die AI gebruiken scoren lager op toetsen, zegt OESO-onderzoek
Het eerste grootschalige bewijs dat chatbots in het huiswerk de prestaties schaden in plaats van verbeteren.
Leerlingen die AI-chatbots gebruiken voor schoolwerk presteren slechter op toetsen dan klasgenoten die dat niet doen. Dat blijkt uit het jaarlijkse onderwijsrapport van de OESO, een van de breedste vergelijkingen tot nu toe. De organisatie baseert zich op resultaten uit meerdere landen en constateert dat het verschil niet marginaal is. Het rapport geeft geen harde percentages, maar noemt de trend consistent genoeg om scholen te waarschuwen.
De verklaring lijkt voor de hand te liggen: wie een chatbot zijn huiswerk laat maken, oefent zelf minder en ontwikkelt vaardigheden trager. Het is het eerste grootschalige onderzoek dat die intuïtie met data onderbouwt. Scholen experimenteren inmiddels met verschillende reacties: sommige verbieden chatbots, andere passen opdrachten aan zodat de uitvoering terugverhuist naar de klas, waar toezicht mogelijk is.
DaVinci Resolve integreert Claude en ChatGPT rechtstreeks in de videobewerkingstool
Gebruikers kunnen nu via natuurlijke taal projecten analyseren, media sorteren en render-instellingen aanpassen zonder menuduiken.
Videobewerkingssoftware DaVinci Resolve 21.1 laat gebruikers voortaan AI-assistenten als Claude, Claude Code en ChatGPT Codex direct aanspreken vanuit de interface. Je kunt in gewone taal vragen om een project te analyseren, clips te organiseren, instellingen aan te passen of een render te starten. Het is bedoeld om routinematige handelingen te versnellen, zodat editors minder tijd kwijt zijn aan menustructuren en meer aan creatief werk.
De integratie werkt met modellen die code kunnen genereren en uitvoeren, waardoor opdrachten zoals “sorteer alle clips op datum en zet de belichting van de buitenopnames 10 procent omhoog” direct worden vertaald naar bewerkingen in het tijdlijn. Versie 21.1 is nu beschikbaar om te downloaden. DaVinci Resolve is een van de eerste grote bewerkingstools die een dergelijke integratie aanbiedt; concurrenten zoals Adobe experimenteren met vergelijkbare functies maar hebben nog geen publieke versie uitgerold.
via Tweakers
Runway AI passeert 200 miljoen dollar jaaromzet, vooral door bedrijven die marketingmateriaal maken
De videogenerator groeit hard bij commerciële gebruikers, terwijl particulieren nog zoeken naar consistente kwaliteit.
Runway AI heeft in september de grens van 200 miljoen dollar aan jaarlijkse terugkerende omzet bereikt. Het bedrijf bouwt software waarmee gebruikers video’s en beelden kunnen genereren uit tekst of bestaand materiaal. De groei wordt vooral gedragen door bedrijven die de tool inzetten voor advertenties en marketingcontent, niet door particuliere hobbyisten.
Commerciële klanten waarderen de snelheid waarmee concepten visueel kunnen worden gemaakt, ook al is de output nog niet altijd bruikbaar zonder nabewerking. Runway concurreert met tools als Pika en de videofuncties in ChatGPT, maar heeft zich sterker gericht op workflows voor professionals. De 200 miljoen is een mijlpaal die aangeeft dat er buiten de hype ook daadwerkelijk betalende vraag is.
via Bloomberg
Google DeepMind lanceert AlphaGenome Atlas, een voorspellingskaart van 9 miljard DNA-mutaties
Het model voorspelt hoe elke mogelijkeLetterverandering in het menselijk genoom de biologie beïnvloedt — bedoeld om ziekte-onderzoek te versnellen.
Google DeepMind heeft AlphaGenome Atlas vrijgegeven, een AI-systeem dat voorspellingen bevat voor alle negen miljard mogelijke eenletter-mutaties in het menselijk genoom. De dataset toont per variant welk moleculair effect verwacht kan worden, bijvoorbeeld of de productie van een bepaald eiwit omhoog of omlaag gaat. Het doel is wetenschappers te helpen snel te filteren welke mutaties relevant zijn voor ziekten, in plaats van alle negen miljard handmatig te moeten onderzoeken.
De onderliggende techniek, AlphaGenome, werd vorig jaar gelanceerd maar beperkte zich toen tot kleinere datasets. Atlas schaalt dat op naar het hele genoom, inclusief de delen die geen eiwitten coderen maar wel genexpressie reguleren. Google vergelijkt het met een wegenatlas: je ziet niet alleen de routes, maar ook welke wegen belangrijk zijn. De dataset is ongeveer 1 petabyte groot en vanaf vandaag beschikbaar voor niet-commercieel onderzoek. Voor commercieel gebruik komt toegang via Google Cloud binnenkort.
via The Verge
Australië stelt wet voor die gebruikers laat kiezen tussen algoritmische en chronologische feeds
Platforms moeten een opt-out aanbieden voor aanbevelingsalgoritmes, zodat gebruikers alleen posts van gevolgde accounts zien.
De Australische regering heeft dinsdag een wetsvoorstel gepubliceerd dat sociale mediaplatforms verplicht gebruikers een keuze te geven: ofwel een feed gestuurd door aanbevelingsalgoritmes, ofwel een chronologische tijdlijn met alleen berichten van accounts die je volgt. De wet geeft gebruikers expliciet controle over wat ze zien, en beperkt daarmee de invloed van algoritmes die ontworpen zijn om aandacht vast te houden.
Het voorstel sluit aan bij groeiende onvrede over hoe platforms content prioriteren. Critici wijzen erop dat algoritmische feeds extreme of emotioneel geladen content bevoordelen omdat die meer engagement oplevert. Australië wil dat gebruikers kunnen terugvallen op een eenvoudiger model waarin alleen eigen keuzes de volgorde bepalen. De wet is nog niet aangenomen; er volgt een consultatiefase. Als het doorgaat, wordt Australië een van de eerste landen die dit als recht vastlegt.
via Fast Company
Voor wie zelf met AI bouwt
Celero haalt 275 miljoen op voor netwerkchips die AI-datacenters efficiënter moeten maken
Alphabet’s CapitalG leidt de ronde; de startup richt zich op communicatie tussen GPU’s in grote clusters.
Celero Communications heeft 275 miljoen dollar opgehaald in een financieringsronde geleid door CapitalG, het groeifonds van Alphabet. De waardering komt daarmee boven de 3 miljard dollar. Celero maakt netwerkchips die de communicatie tussen GPU’s in AI-datacenters sneller en energiezuiniger moeten maken. Naarmate clusters groter worden, wordt de verbinding tussen rekeneenheden een knelpunt — Celero belooft dat op te lossen met silicium dat specifiek voor die taak is ontworpen.
De markt voor datacenternetwerking groeit hard, gedreven door AI-workloads die grote hoeveelheden data tussen nodes moeten verplaatsen. Bestaande oplossingen, vaak gebaseerd op Ethernet of InfiniBand, zijn niet altijd geoptimaliseerd voor de patronen die AI-training en inferentie veroorzaken. Celero claimt lagere latency en hogere doorvoer. Details over prestaties zijn beperkt; de startup is nog niet in massaproductie.
Aanbeveling: Interessant voor wie grootschalige clusters bouwt en tegen netwerkbottlenecks aanloopt — houd in de gaten of de chips daadwerkelijk leveren.
via Bloomberg
NRC · The Next Web · Bloomberg · Emerce · Tweakers · The Verge · Fast Company
Transparantie: het maken van deze editie kostte ±€0,20 aan AI-modelgebruik (7-daags gemiddelde per editie; selectie, schrijven, verrijking en eindredactie meegeteld).