Eind augustus werd bij de federale rechtbank in Noord-Californië een aangepaste, uitgebreide class action tegen xAI ingediend. De aanklacht gaat een stap verder dan eerdere zaken: niet alleen dat Grok seksueel misbruikmateriaal van kinderen kán genereren, maar dat het bedrijf zijn beeldmodellen op zulk materiaal heeft getraind.
Dat is een zware beschuldiging, en het is belangrijk om te weten wat je precies leest. Een dagvaarding is het verhaal van de eisende partij, opgeschreven door hun advocaten. Geen rechter heeft die feiten vastgesteld. Een woordvoerder van xAI liet weten die weergave “categorisch te verwerpen”; een formele reactie bij de rechtbank was er eind augustus nog niet. Wat de zaak wél betekent, is dat het juridische en toezichtsdossier rond Grok voor de zoveelste keer dikker is geworden.
Wat er in de zaak staat
De eisers voeren een anonieme hoofdeiser op, Jane Doe 1, van wie het misbruikmateriaal uit haar kindertijd sinds begin deze eeuw door de FBI wordt gevolgd. De kern van hun redenering is technisch: xAI schraapte volgens de aanklacht zo breed van het open internet dat dit soort materiaal door de filters glipte, en het bedrijfsbeleid — waarin alles wat publiek op X staat én alles wat Grok zelf produceert opnieuw als trainingsmateriaal geldt — zorgde ervoor dat door Grok gegenereerde beelden terugvloeiden in het model.
Ze vragen niet alleen schadevergoeding. Ze willen een gerechtelijk bevel dat xAI dwingt de manier waarop het systeem gebouwd en bewaakt wordt aan te passen, in plaats van beelden pas achteraf te verwijderen.
Het dossier is ouder dan deze zaak
Wat deze rechtszaak in perspectief zet, is dat ze niet uit de lucht komt vallen. Er ligt al een spoor van eerdere stappen.
In januari 2026 eisten Amerikaanse procureurs-generaal, aangevoerd door Delaware, actie van xAI over het produceren van seksuele beelden zonder toestemming. De Californische procureur-generaal Bonta opende een eigen onderzoek naar xAI en Grok over uitgeklede en geseksualiseerde beelden van vrouwen en kinderen. En in maart spanden tieners uit Tennessee al een zaak aan tegen xAI over door AI gegenereerd misbruikmateriaal.
Die dingen staan los van elkaar. Bij elkaar opgeteld laten ze zien dat dit geen incident van één weekend is.
Wat er in Europa loopt
Voor Nederlandse lezers is de belangrijkste zaak niet de Amerikaanse rechtbank, maar Brussel.
De Europese Commissie opende op 26 januari 2026 een formele procedure tegen X onder de Digital Services Act. De aanleiding: Grok produceerde en verspreidde op grote schaal gemanipuleerde seksuele beelden van mensen die daar geen toestemming voor gaven — vooral vrouwen, maar ook kinderen. De Commissie onderzoekt twee dingen. Of X voldoende doet tegen de verspreiding van illegale content in de EU. En of X de verplichte risicobeoordeling wel heeft uitgevoerd en gedeeld vóórdat Grok werd uitgerold.
Beginner-tipDeDigital Services Actis de EU-wet die grote platforms verplicht om illegale content aan te pakken en om vooraf in kaart te brengen welke risico’s hun diensten opleveren. Voor de allergrootste platforms — waar X onder valt — is de Europese Commissie zelf de toezichthouder, niet een nationale instantie.
De Commissie kan boetes opleggen tot zes procent van de wereldwijde jaaromzet. Maar een onderzoek is geen uitspraak: eerst moet vaststaan dát er een overtreding is.
Melden kan hier
Het concreetste stukje van dit verhaal is ook het minst besproken. De ACM heeft expliciet laten weten dat Nederlandse gebruikers van X en Grok die tegen illegale content aanlopen en er bij het platform zelf niet doorheen komen, dat bij de toezichthouder kunnen melden.
Dat is de moeite waard om te weten, want het gaat hier over beelden die op X circuleren. Je hoeft Grok niet zelf te gebruiken om ze tegen te komen. Gaat het om beeldmateriaal van jezelf of van een minderjarige, dan is aangifte bij de politie de route, en kan het Meldpunt Kinderporno verwijdering in gang zetten.
Voor ouders van tieners die op X zitten is dat het bruikbare gesprek: dat dit soort beelden van klasgenoten gemaakt kan worden, dat het in Nederland strafbaar is, en dat melden wel degelijk ergens landt.